
.
Жыл сайын 19-ноябрда дүйнө жүзүндө Бүткүл дүйнөлүк даараткана күнү белгиленет. Бул дата коомчулуктун көңүлүн таза суу, санитария жана коопсуз дааратканалардын жеткиликтүүлүгүнө бурууга багытталган.
Аталган күн 2001-жылы негизделип, 2013-жылы Бириккен Улуттар Уюму тарабынан расмий эл аралык күн катары кабыл алынган.
Дүйнөдө миллиондогон адамдар санитардык талаптарга жооп берген дааратканага жеткиликтүү эмес. Бул көйгөй өзгөчө айыл жерлеринде, калк жыш жайгашкан аймактарда жана инфраструктурасы жетишсиз өлкөлөрдө курч турат.
Быйылкы иш-чаранын темасы — «Коопсуз дааратканалар — тең мүмкүнчүлүктөр». БУУ бул жылы санитариянын аялдар менен кыздардын ден соолугуна, коопсуздугуна жана коомдук жашоого катышуусуна тийгизген таасирине өзгөчө көңүл бурууда.
UN-Water+1
Кыргызстанда да бул маселе бир катар көйгөйлөр менен коштолот. Айрыкча коомдук жайлардагы дааратканалардын жетишсиздиги, айыл жерлериндеги борборлоштурулган канализациянын аздыгы жана мектептердеги санитардык шарттар көңүл бурууну талап кылат.
Бириккен Улуттар Уюмунун 2025-жылдагы Кыргызстандын ыктыярдуу улуттук баяндамасында өлкө боюнча борборлоштурулган канализацияга туташкан турак жайлардын үлүшүндө шаар менен айылдын ортосунда чоң айырма бар экени көрсөтүлгөн. Шаарларда турак жай фондунун 62,2 пайызы канализацияга туташса, айыл жерлеринде бул көрсөткүч болгону 7,2 пайызды түзөт.
The United Nations in Kyrgyz Republic
Бул көрсөткүч айылдарда даараткана жок дегенди билдирбейт. Көпчүлүк үй-бүлөлөр чуңкур түрүндөгү дааратканаларды жана септиктерди колдонушат. Бирок саркынды сууларды коопсуз тазалоо жана чыгаруу маселеси актуалдуу бойдон калууда.
Бишкекте да коомдук дааратканалардын жетишсиздиги бир нече жолу көтөрүлгөн. Маселен, 2026-жылдын июнь айында Shuttle Fest Ecoadam фестивалында шаар тургуну Эркиндик бульварынын темир жол бекетинен Киев көчөсүнө чейинки бөлүгүндө коомдук даараткана жок экенин айтып, бул көйгөйдү чечүүнү өтүнгөн.
Ага жооп берген вице-мэр Рамиз Алиев шаарда 26 жаңы коомдук даараткана орнотуу боюнча тендер жарыяланганын билдирген.
latest events today+1
БУУнун маалыматына ылайык, дүйнө жүзүндө 3,4 млрд адам коопсуз санитардык кызматтарга жеткиликтүү эмес. Алардын арасында 354 млн адам ачык жерде даарат сындырууга аргасыз.
UN DESA Voice+1
Бүткүл дүйнөлүк даараткана күнү санитария жөн гана тиричилик маселеси эмес, адамдын ден соолугуна, коопсуздугуна жана кадыр-баркына түздөн-түз байланыштуу экенин эске салат.
Белгилей кетсек, БУУнун Туруктуу өнүгүү максаттарынын бири — 2030-жылга чейин бардык адамдарды коопсуз санитардык кызматтар менен камсыз кылуу.



