Кумтөр: Элдин алтыны элге иштеп жатат

Бишкек, 21.06.2021 Sokol.media

Кумтөргө тышкы башкаруу киргизилгенден бери, Кыргызстандын кен иштетүүдөн түшкөн кирешеси жогорулады. Ошентип, расмий маалыматтарга ылайык, бир айга жетпеген убакытта тышкы башкарууда «Кумтөр Голд Компани» 44 миң унция алтын сатты, натыйжада дүң киреше 40 миллион долларды түздү.

Канадалык инвесторлордун, алар Кыргызстандан чыгып кеткенден кийин жана компаниянын серверлери кулап калгандан кийин, кендин иштеши токтойт деген бардык коркуулар кезектеги коркутуу жана шантаж болуп калды. Шахта үзгүлтүксүз жана кадимки режимде гана иштебестен, кызматкерлерге маяналар өз убагында жана толук көлөмдө төлөнүп берилүүдө. Өлкөнүн бюджетине бардык төлөмдөр жана салыктар планга ылайык жүргүзүлүүдө.

Ошол эле учурда, Кумтөр кенинде убактылуу тышкы башкарууну киргизүү менен экология жана айлана-чөйрө маселелерине көп көңүл бурулду. Чындыгында, айлана-чөйрөгө зыян келтирип, өз кызыкчылыгына гана таянган инвесторлордон айырмаланып, азыркы администрация  өз мамлекетибиздин экологиясы жөнүндө сөз болуп жаткандыгын так түшүнүп турат. Жана бул тышкы башкаруунун дагы бир артыкчылыгы.

Андан тышкары, канадалыктар ушул жылдар бою ойлоп да койбогон нерсе башталды — «KГK» менен биргеликте Балыкчы-Барскоон унаа жолунун курулушу. Бул көрсөтмө Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаровдун жеке буйругу. Быйыл даярдык жана курулуш иштери башталат; ушул жылдын күзүнө чейин жолдун бир катар тилкелерине асфальт төшөө жана курулуш иштерин 2022-жылдын жазында улантуу пландаштырылууда. Бул Ысык-Көлдүн түштүк жээгинде туризм тармагын өнүктүрүүгө түрткү бериши керек. Демек, Кумтөр кенин иштетүү өлкөнүн экономикасына гана эмес, жалпы мамлекетке да пайда алып келет. Ал эми бул саясий эрктүүлүгүн көрсөтүп, Кумтөрдүн алтынын элге кайтарып берген  учурдагы жетекчиликтин сиңирген эмгеги.

Экологдордун айтымында, биз экологиялык чыгымга учурадык, ал ортодо кенде казылып алынган алтындын бардыгы Канадага кетти. Бизге анча-мынча гана бөлүгү калды — салыктык чегерүүлөр жана жергиликтүү калкты социалдык жактан колдоо. Ошол эле учурда, канадалык инвесторлор Кумтөрдү иштетүүдө эң примитивдүү жана жапайы ыкмаларды колдонушкан. Алтын казуу цианиддердин жардамы менен ачык ыкма менен жүргүзүлгөн. Күн сайын шахтада 17 тоннага жакын жарылуучу зат жардырылат, бул башка мыйзам бузуулар менен катар, аймактын экологиясына дагы терс таасирин тийгизет.

Мунун бардыгы мөңгүлөрдө жана алтын казып алуу үчүн колдонулган сууларда гана эмес, аймактын жашоочуларында дагы чагылдырылган. Мунун бардыгы мурунку бийликтин коррупциясынан улам жашырылып, өз чөнтөктөрүндө өз мекенин дивиденддерге сатууга даяр турушкан. Акыркы жылдары өлкө жетекчилиги толугу менен артка тартып, руданы байытуу тармагын жеке колго өткөрүп берди. 

Бул дагы компаниянын тышкы башкарууга өтүшүнүн негизги себеби. Кыргызстан аны ушул бойдон калтыра алган жок.  Бир жарым айдын ичинде Тенгиз Бөлтүрүк жетектеген топ шахтанын ишин улантууга жетишти. Акыркы бир айдын ичинде 60 адам жумуш менен камсыз болгон. Мына эми Кумтөрдүн алтыны, убада кылынгандай, элге таандык жана эл үчүн «иштеп» жатат. Кайдыгер инвесторлордон кийин кенди калыбына келтирүү боюнча дагы көптөгөн көйгөйлөр бар. Бирок процесс башталды. Кыргызстан үчүн бул маанилүү, зарыл жана туура кадам үчүн биз азыркы өкмөткө жана анын кесипкөй командасына ыраазы болушубуз керек.

Читайте также:

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.